Truyện kể rằng khi còn nhỏ, cậu Huân theo học với một ông đồ. Một buổi chiều thầy trò ra bờ sông tắm mát. Trên bờ sông có cây cổ thụ, thầy đồ cởi áo treo trên cành đọc câu đối:

-          Bách niên cổ thụ vi ý giá

(Cây cổ thụ trăm năm dùng làm giá treo áo)

Không cần nghĩ lâu, cậu bé Huân đối:

-          Vạn lý trường giang tác dục bồn

(Con sông dài muôn dặm làm cái chậu tắm)

    Thầy đồ khâm phục, tin rằng học trò mình có chí lớn. Sau đó, Hà Tông Huân nhờ được bố vợ thương cảnh nghèo, cho cưới vợ sớm và ở rể để lo cho việc học. Có lần ông ra câu đối để thử tài chàng rể:

-          Học bác tài xa, dự nhập tứ môn chi tuyển.

(Học rộng tài cao, chuẩn bị thi vào tứ trường)

Hà Tông Huân đối lại:

-          Phụ canh tử nậu, kỳ thu bách mẫu chi công

(Cha cày, con cuốc, để thu kết quả trăm mẫu)

   Và lại một lần, ông bố vợ đến thăm phòng ở của hai vợ chồng Hà Tông Huân thấy Huân đang nằm trên giường bên cạnh người vợ đang khâu vá, ông đọc câu đối nôm có ý trách:

-          Giường ngọc sao nương mình đức Khổng?

Câu ra là lấy ý ở sách Luận ngữ. Tại sao bậc thánh nhân như Khổng Tử lại quên việc học thuật mà đam mê nữ sắc?

Hà Tông Huân đối lại:

-          Gối ngà đang giở mộng ông Chu

Câu đối cũng lấy ý của Khổng Tử đã có lần tự nói rằng ông nằm mơ đến Chu Công là người có tài kinh bang tế thế đời xưa. Ý Hà Tông Huân tự ví mình với người trước, vẫn ôm ấp hoài bão lớn.   

                                                                                            (Theo Vũ Ngọc Khánh- Kho tàng Giai thoại VN )