Đến với Bài thơ NGẪM SỰ ĐỜI của Tứ Đức

NGẪM SỰ ĐỜI

Trái đất bây giờ bé cỏn con 

Vòng quay tạo hóa cứ vuông tròn

Mưa giông mọi vật như nghiêng ngả

Nắng lửa non ngàn cứ chon von

Thế giới bao người còn run rẩy

Năm châu bấy cảnh cứ héo mòn

Đôi ta sống giữa ngàn hoa lá

Trọn kiếp nguyên lành tấm lòng son

                                   Tứ Đức.                             

Bài thơ “Ngẫm sự đời” của Tứ Đức mang dáng dấp một khúc triết luận thấm đẫm cảm hoài nhân thế, được thể hiện trong khuôn khổ Đường luật chặt chẽ nhưng giàu độ mở tư tưởng.

Hai câu đề mở ra một tầm nhìn vũ trụ:
              “Trái đất bây giờ bé cỏn con /
Vòng quay tạo hóa cứ vuông tròn”.
Cảm thức “bé cỏn con” không chỉ nói đến sự thu nhỏ về không gian – thời đại toàn cầu hóa – mà còn là sự co rút của giá trị con người trước vòng xoáy vô hình của tạo hóa. Hình ảnh “vuông tròn” gợi quy luật âm dương, nhân – quả, tuần hoàn bất biến, nhắc rằng mọi biến động đều nằm trong trật tự lớn, dù con người nhiều khi bất lực nhận ra.

Hai câu thực đẩy mạnh sắc thái bất an:
             “Mưa giông mọi vật như nghiêng ngả /
Nắng lửa non ngàn cứ chon von”.
Thiên nhiên được nhân hóa như mang tâm trạng, phản chiếu những chao đảo của đời sống nhân sinh. “Nghiêng ngả”, “chon von” là cảm giác bấp bênh, treo lơ lửng giữa được – mất, tồn – vong. Cảnh không còn là cảnh thuần túy, mà trở thành ẩn dụ cho thời cuộc, cho những thử thách dồn dập của kiếp người.

Đến hai câu luận, nỗi lo ấy lan rộng thành tầm nhân loại:
           “Thế giới bao người còn run rẩy /
Năm châu bấy cảnh cứ héo mòn”.
Không gian thơ mở ra toàn cầu, giọng điệu trầm xuống, lắng đọng nỗi xót xa. “Run rẩy” không chỉ là sợ hãi thể xác mà là sự hoang mang tinh thần; “héo mòn” gợi sự suy kiệt niềm tin, đạo lý. Nhà thơ không lên án, cũng không than vãn gay gắt, mà chọn cách “ngẫm” – một thái độ điềm tĩnh của người đã trải đời.

Hai câu kết bất ngờ chuyển giọng, từ đại cảnh nhân gian về tiểu cảnh nhân tâm:
                “Đôi ta sống giữa ngàn hoa lá /
Trọn kiếp nguyên lành tấm lòng son”.
Giữa thế giới nhiều biến động, nhà thơ tìm thấy điểm tựa ở tình người, ở “đôi ta” – biểu tượng cho sự đồng hành, thủy chung. “Ngàn hoa lá” không chỉ là thiên nhiên yên ả mà còn là ẩn dụ cho vẻ đẹp của đời sống khi con người giữ được “tấm lòng son”. Kết thúc bài thơ, niềm tin được khẳng định: dù ngoại cảnh đổi thay, giá trị đạo đức bền bỉ vẫn có thể gìn giữ trọn kiếp người.

“Ngẫm sự đời” vì thế không chỉ là một bài thơ thời sự hay cảm thán, mà là lời nhắn gửi nhân văn: trong vòng quay khắc nghiệt của tạo hóa, điều giúp con người đứng vững không phải quyền lực hay vật chất, mà chính là sự nguyên lành của tâm hồn và lòng son thủy chung với nhau.

                                                                       4.0