THÔNG BÁO

Nam moi.1.jpgNăm 2019 đã khép lại , Năm 2020 mở ra một miền đất mới cho Tổ quốc nở hoa. Hai thập niên của đầu thế kỷ XXI đã để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp về sự khởi sắc của đất nước.Đảng ta, nhân dân ta đang tập trung quyết liệt chống tham nhũng, và cải cách hành chính nhằm làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn. Không lúc nào hết, sự hoạt động văn hóa có một tầm quan trọng nó định hình và duy trì phát triển nền văn hóa dân tộc, biểu lộ bản sắc của con người Việt Nam. 

TÌM HIỂU XUẤT XỨ LỐI THƠ HÀN LUẬT.
10-03-2020

TÌM HIỂU XUẤT XỨ LỐI THƠ HÀN LUẬT

 

Trước đây, các nhà thơ Việt Nam làm thơ chỉ có làm thơ theo thể Đường luật bằng chữ Hán..

Đến đời vua Trần Nhân Tôn (1258 - 1308), thì Hình Bộ Thượng thư tiến sĩ Nguyễn Thuyên, mới đề xuất người Việt phải dùng chữ Nôm, tiếng Việt để làm thơ.

Có một lần, ông theo Vua tuần thú trên sông Phú Lương (sông Hồng), thì gặp cá sấu nổi trươc thuyền. Vua sai ông làm bài văn ném xuống, thì con cá sấu bỏ đi. Thấy việc làm này giống như việc của ông Hàn Dũ đời nhà Đường, nên Vua cho ông đổi thành họ Hàn (Hàn Thuyên. .

Rất tiếc là bài thơ đuổi cá sấu hiện nay thất truyền. Tuy nhiên ở đền thơ Hàn Thuyên lại treo bài thơ đuổi cá sấu, viết bằng chữ Nôm (tiếng Việt), như dưới đây, nhưng đa số các nhà nghiên cứu lại cho rằng, đấy là của cụ Nguyễn Can Mộng , đầu thế kỉ 20 làm, vì rõ là bài thơ thấy không có một từ Việt cổ nào như thơ Nguyễn Trãi, thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Chúng ta nay có thể đọc bài thơ đuổi cá sấu này như một tài liệu đọc thêm, để tham khảo mà thôi.

 

Ngặc ngư kia hỡi! mày có hay ?
Biển Đông rộng rãi là nơi này 
Phú Lương đây thuộc về thánh vực 
Lạc lối đâu mà lại đến đây. 
Há chẳng nhớ rằng nước Việt xưa 
Dân quen chài lưới chẳng tay vừa 
Đời Hùng vẽ mình vua từng dạy 
Xuống nước giao long cũng phải chừa 
Thánh thần nối dõi bản triều nay 
Dấy từ Hải Ấp ngôi trời thay. 
Võ công lừng lẫy bốn phương tịnh 
Biển lặng sông trong mới có rày 
Hùm thiêng xa dấu dân cày cấy 
Nhân vật đều yên đâu ở đấy 
Ta vâng đế mạng bảo cho mày

 Hãy vào biển Đông mà vùng vẫy.

 

Đọc bài thơ, ta cũng thấy cách lập luận, đây không phải là thơ đời nhà Trần là đúng.

 

Trở lại vấn đề thơ Hàn Luật.

Đó là thơ chữ Nôm, làm theo thể Đường luật, nhưng đôi bài, các cụ xưa lại xen câu lục ngôn vào giữa các câu thất ngôn. Lối thơ này khá thịnh hành dưới thời Trần – Lê. Nghe nói lối thơ này là của Hàn Thuyên, nên người đời mới đặt tên là thơ Hàn luật.

Rất tiếc là đến nay, thơ Hàn luật của Hàn Thuyên đã bị thất truyền nhiều, trong khi đó, trong thơ Nguyễn Trãi, thế kỉ thứ 15 thì lại thấy còn nhiều.

Xin đọc hai bài của Cụ Nguyễn Trãi làm theo thể Hàn luật, dưới tựa đề: “Cảnh Ngày Hè”:

Rồi hóng mát thuở ngày trường
Hoè lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương

 

        Và bài “Thuật hứng thứ 24”

Công danh đã được hợp về nhàn,
Lành dữ âu chi thế nghị khen.
Ao cạn vớt bèo cấy muống,
Đìa thanh phát cỏ ương sen.
Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc,
Thuyền chở yên hà nặng vạy then.
Bui có một lòng trung lẫn hiếu,
Mài chăng khuyết, nhuộm chăng đen.

        Nay xin được sơ lược trình bầy kết quả tìm hiểu của tôi để anh chị em cùng trao đổi.

                                                             Thụ Đức

 

Tác giả