THÔNG BÁO

Chuc nam moi.jpgChào năm mới ! 2017
      Năm 2016 đã qua đi theo thời gian và những biến động của toàn thế giới cũng như những chuyển vận của đất nước ta. Đại hội Đảng Cộng sản lần thứ XII  đã thành công rất, rất tốt đẹp, mở ra một thời kỳ phát triển mới của đất nước. Không lúc nào hết, sự hoạt động văn hóa có một tầm quan trọng nó định hình và duy trì phát triển nền văn hóa dân tộc, biểu lộ bản sắc của con người Việt Nam. Trung tâm NC BT và phát huy văn hóa dân tộc cũng như Hội thơ Đường luật Việt Nam năm qua có nhiều hoạt động rất nổi trội....
Một bài thơ Đường luật trường tồn, xuyên thế kỷ của Hoàng giáp Đinh Nho Hoàn
07-10-2017
Den.F.jpg Xin được giới thiệu

“Quá Vĩnh thuần luyện”

 

Một bài thơ Đường luật trường tồn, xuyên thế kỷ của Hoàng giáp Đinh Nho Hoàn

 

Mặc trai Hoàng giáp Đinh Nho Hoàn (1671-1715) quê xã Sơn Hòa, Hương Sơn, Hà Tĩnh. Là con trai thứ 3 của Hoàng giáp Đinh Nho Công. Ông mồ côi mẹ từ lúc ba tuổi. Ông học giỏi, thông minh được cha kèm học. Sau về kinh thụ giáo với nhiều bậc danh sư. Năm 30 tuổi, ông đậu “Đệ giáp tiến sĩ xuất thân” tức là Hoàng giáp. Sau làm quan (hàn lâm viện, đốc học cao bình..v..v..). Đầu năm 1715 ông được nhà vua tin tưởng cử làm phó sứ giúp vua sang nhà thanh mở lòng hòa hiếu. Ông lấy hiệu là “Mặc Trai”. Trên đường đi sứ sang Trung Quốc ông sáng tác thơ “Mặc Trai sử tập” gồm 93 bài. Thơ ông giàu tính nhân văn, tràn đầy lòng yêu quê hương đất nước. Tâm hồn ông luôn hòa quyện với thiên nhiên. Trong tất cả 93 bài thơ đi sứ của ông, bài nào tôi cũng ngưỡng mộ nhưng tâm đắc nhất vẫn là bài thơ đặc tả cảnh thiên nhiên huyền bí khi ông đi qua Vĩnh Thuần. Bài thơ đã được phiên âm”

   

       “QUÁ VĨNH THUẦN HUYỆN”

 

Nhàn vọng soa ý thập lý tần

Vĩnh thuần tiền để lạc hồi Thuần

Tư trung thiết lão nghi đề trụ

Cổ lạc linh hương nại cát cân

Nguyệt quá hòa yên tiểu niếu niếu

Ngừ hồi Hoàng Phạm thủy lân lân

Thành đầu nghiêu khởi Huyền thiên miếu

Chung tự sương ninh thụ tự xuân”

 

      Hai câu mở đề, tác giả muốn nói lên nỗi niềm của lòng mình trước phong cảnh thiên nhiên khi qua Vĩnh Thuần “Nhàn vọng soa y thập lý tần”. Phó giáo sư Ngô Đức Thọ đã dịch nghĩa (lúc nhàn rỗi, ngắm những mảnh ràu lẫn bên hồ Soa y dài mười dặm) cảnh “Vĩnh Thuần tiền để” đã làm cho lòng người được trở lại hưởng niềm vui tại chốn này. Đó là một cảnh mỹ mục như lời dịch thơ của tiến sĩ Đinh Nho Hồng “Soa y nước biếc phủ ràu tần – Vui hưởng thuần phong huyện Vĩnh Thuần”.

Đứng trước cảnh tượng đó, lòng thi sĩ man mác nghĩ tới bao điều, bao cảnh. Đây là hai câu thơ tả thực:

“Tư trung thiết lão nghi đề trụ

Cổ lạt linh hương nại cát cân”

Nhà thơ đang nói tại núi Tư Sơn có thứ cây gỗ lim quý làm cột trụ vững chãi. Nơi đây có dòng suối Cổ Lạt lấy nước suối đó dùng nấu rượu rất ngon (rượu ngon thì khăn bền) . Theo sự tích Đào Tiềm lấy khăn lọc rượu uống xong quấn lên đầu). Nên lấy nước suối Côt Lạt nấu rượu thì khăn đào tiền được bền (Cổ lạt linh hương nại cát cân).

Tiếp theo là hai câu luận:

Nguyệt quá hòa yên tiểu niếu niếu

Ngư hồi hoàng phạm thủy lân lân”

Nhà thơ Đinh Nho Hoàn lại bình về cảnh tượng nơi đây. Đó là cảnh trăng và thuyền cùng lướt trên mặt hồ soa y, Hoàng Phạm và vẳng nghe như có tiếng sáo vút lên giữa không gian trầm mặc mênh mang. Cảnh thuyền câu dưới ánh trăng ngà trở về trên mặt hồ Hoàng Phạm trong làn gió nhẹ lăn tăn thật thơ mộng, lãng mạn vô cùng. Đứng trước cảnh tượng kỳ diệu đó, ai mà không đắm say, ngưỡng mộ. Tình yêu thiên nhiên dậy lên trong lòng thi sĩ mới vẽ nên được phong cảnh huyền mỹ đó.

Với những vế đối thanh thoát, sắc sảo trùm lên cảnh tượng thiên nhiên thủy hồ thơ mộng. Chính từ các phép đối thanh, đối ý mà phong cảnh ở đây được nổi lên như một bức thảm mặc lung linh kỳ thú. Chúng ta hãy xem ông dùng phép đối ý đối từ rất chuẩn mực.

“Tư trung thiết lão” với “cổ lạt linh hương” tức: “lim núi Tư Sơn” với “nước suối Cổ Lạt”.

“Nguyệt quá hòa yên” với “ngư hồi Hoàng Phạm”

(Trăng qua hòa yên) với (thuyền về Hoàng Phạm)

Khi đọc lên ta nghe có sự hòa âm cảnh tượng, thể hiện được tấm lòng giữa cuộc đời thi sĩ.

Sau này nhà thơ, tiến sĩ Đinh Nho Hồng dịch 4 câu đó như sau:

“Linh núi Tư Sơn cây cột trụ

Nước dòng cổ Lạt rượu bền khăn

Hòa yên sáo vút trăng lan tỏa

Hoàng phạm thuyền câu sóng lướt tràn”

Thật là 1 cảnh thiên nhiên diệu kỳ sâu lắng. Mỗi khi đọc những câu thơ đó , ta thấy như mình thực sự được đóng ở bên những khuôn hồ ấy mà thưởng ngoạn cảnh trăng thanh gió mát, thuyền buồm thơ mộng, cảm thấy tâm hồn mình đầy thú vị như lòng tác giả vậy.

Ở hai câu kết nhà thơ nói đến cảnh tượng cái đầu thành nhô khỏi miếu huyền thiên in bóng xuống mặt hồ lung linh.

“Thành đầu nghiêu khởi Huyền thiên miếu”

Khi ngắm cảnh ở đây, tác giả nghe như có tiếng chuông ngân lên từ trong sương vọng tới gọi cỏ cây đâm chồi nẩy nụ để rồi tự làm nên mùa xuân mới.

“Chung tự sương minh thụ tự xuân”

Cảnh tượng ấy đã nêu bật được một ý tưởng rộng mở sâu xa, thể hiện lòng lạc quan tin tưởng của tác giả. Hình tượng tiếng chuông ngân gọi cỏ cây tự lập mùa xuân mới, nhà thơ Đinh Nho Hoàn muốn nói đến cái tự chủ trong tương lai, cái tiền đồ, cái triển vọng huy hoàng xám lạn của ngày mai. Một tâm hồn thơ đa cảm, sâu lắng của thi sĩ Hoàng Giáp được thể hiện rất rõ, rất thực. Tiến sĩ Đinh Nho Hồng đã dịch 2 câu kết như sau:

“Bóng miếu huyền thiên in đáy nước

Chuông ngân sương cỏ gọi mùa xuân”

Một phong cảnh tuyệt mỹ. Nhà thơ mặc trai Hoàng giáp có một tầm nhìn cao siêu, một tâm hồn cảm hóa ông đã tả các hình ảnh bằng nhiều từ tượng hình, tượng thanh: “Tiêu niếu niếu” (vẳng có tiếng sáo).

   “Thủy lân lân”   (mặt nước lăn tăn).

Và cũng dùng nhiều vế đối chuẩn mực để tả cảnh tả tình. Đây là tình yêu thiên nhiên say đắm của ông. Trong ánh mắt Mặc Trai: Mọi cảnh vật ở đâu cũng như ở quê mình.

Bởi ông quá yêu thiên nhiên , yêu quê hương đất nước . Tình yêu đó dồn lên cây bút ngà của nhà thi sỹ Hoàng Giáp. Tứ thơ Đường luật của ông cứ tuôn ra như một dòng chảy theo độ chín muồi uyên thâm của ngọn bút . Bởi vậy thơ ông có ông có sức hấp dẫn, truyền cảm, và neo đậu trong lòng đọc giả . bài thơ đã hơn 300 năm mà khi đọc lên cứ nghe như mới , cứ đắm cứ say. Nên thơ ông luôn được bảo tồn và thăng hoa. Áng thơ đó đã vượt qua bao lớp bụi thời gian để trường tồn xuyên thế kỷ. Đúng như nhà thơ Phan Văn Thắng đã từng viết:

 

“Những tưởng thơ xưa đã lỗi thời

 Nào ngờ phát triển mãi sinh sôi

 Cha ông thuở trước gieo vần đẹp

 Con cháu ngày nay dệt ý tươi”

 

                                            

    NGUYỄN THỊ THỰC

  Sơn Lễ, Hương Sơn, Hà Tĩnh

  Hội viên thơ đường Việt Nam

                                             

Tác giả BBT