THÔNG BÁO

Chuc nam moi.jpgChào năm mới ! 2017
      Năm 2016 đã qua đi theo thời gian và những biến động của toàn thế giới cũng như những chuyển vận của đất nước ta. Đại hội Đảng Cộng sản lần thứ XII  đã thành công rất, rất tốt đẹp, mở ra một thời kỳ phát triển mới của đất nước. Không lúc nào hết, sự hoạt động văn hóa có một tầm quan trọng nó định hình và duy trì phát triển nền văn hóa dân tộc, biểu lộ bản sắc của con người Việt Nam. Trung tâm NC BT và phát huy văn hóa dân tộc cũng như Hội thơ Đường luật Việt Nam năm qua có nhiều hoạt động rất nổi trội....
Bách nhân Thi hoa của Đức Pha , một trang thơ đời tình nghĩa
04-05-2017
bIA pHA.F.jpgXin giới thiệu bài viết của Thiện Tâm

Kỷ niệm 45 năm ngày cưới, mừng sinh nhật lần thứ 70 - chỉ bấy nhiêu thôi cũng đã đủ để bạn bè hoan hỷ chúc mừng…Lẽ thường là vậy,với người thơ Nguyễn Đức Pha còn có thêm một dấu ấn rất đáng để nhớ,để yêu trong lòng các bạn thơ. Đầu xuân Ất Mùi ông tiếp tục trình làng cuấn BÁCH NHÂN THI HỌA,theo như ông nói: “Để làm quà tặng đáp lại tấm lòng của bạn hữu gần xa” Hơn hai trăm trang sách chủ yếu là thơ xướng họa,phản ánh khá đầy đủ các cung bậc tình cảm của bạn thơ khắp hai miền nam bắc,đặc biệt có những bài thơ Đã vượt trùng khơi từ trời âu xa xôi về góp sắc cho vườn hoa thơ Đức Pha thêm rực rỡ.Ở tuổi bảy mươi,nhìn lại chặng đường đời gian lao ,vất vả giờ đây cơ nghiệp đủ đầy,con cháu thành đạt(con trai, con dâu )là kỹ sư,thạc sỹ ,mấy ai có được một gia cảnh như thế!bởi vậy: “Bốn nhăm năm cưới bước chung đường Con cháu kết thành bởi quý thương” Đã không đơn thuần là thơ,mà đó còn là câu hát cất lên từ đáy lòng một tâm hồn thơ đôn hậu,yêu đời. Thật khiêm tốn.giản dị nhưng cũng thật kiêu hãnh và hạnh phúc.Sự gắn bó thủy chung với người vợ hiền của Đức Pha được con cháu đảnh lễ 45 năm bằng sự kết thành “bởi quý thương” thì quả thật câu thơ đã được chắp cánh từ chính tâm hồn nhân văn đa cảm chỉ có ở người thơ,một lễ hội tại gia từ sự chân quý yêu thương của con của cháu đâu phải ai cũng có diễm phúc như thế. BÁCH NHÂN THI HỌA là một tập hợp điểm của các cây bút đam mê thơ xướng họa mà ở đó Đức Pha vừa là bạn thơ vừa là tổng biên tập.Có thể nói ở Đức Pha thơ và đời là không có danh giới rõ rệt,một thời sinh viên rồi làm giám đốc-bươn trải từng bước nhọc nhằn cùng những thăng tầm chìm nổi của đất nước,những kỷ niệm đó đã thấm vào máu thịt để rồi tuôn chảy qua ngọn bút,nên thơ.Chính vì lẽ đó khi đọc ta dễ dàng nhận thấy một Đức Pha khiêm nhường nhưng dũng cảm quyết đoán trong cuộc sống ,tài hoa trong thơ phú. Tự bạch trong CƠN GIÓ THOẢNG ông viết: “ Ngày tháng thăng trầm tình trọn vẹn Bốn mùa chìm nổi nghĩa còn vương” Trong thơ đường luật cặp câu này được gọi là cặp đối thực. Khi sáng tác rất nhiều người thường gặp khó khăn ,cố gò ép hoặc rơi vào ước lệ là bệnh thường gặp.Với Đức Pha sự chín trong đời thường,độ nhuần nhuyễn trong thủ pháp đường luật là như nhất: “Nghĩa còn vương đối tình trọn vẹn

 

quả thật đã là ngọc trong đá. Đặc thù của thơ xướng họa là: Nếu người viết bài xướng không chuẩn mực thì cuộc xướng họa dễ trở thành kiểu ăn theo,mượn vần không hơn không kém .Ngoài hiểu biết về thơ luật đường còn phải nắm vững nguyên tắc họa.Hơn hai trăm trang thơ xướng họa Đức Pha dành cho bạn thơ vừa là tâm vừa là tình của một người yêu thơ ,môt đam mê thật đáng chân trọng. “Thiên bồi địa vượng bao đời phúc/Mỹ đức nên nhà đẹp ánh dương”:bạn thơ Phạm Ngọc Toàn tặng Đức Pha là nghĩa như thế. BÁCH NHÂN THI HỌA là kết tinh của tình bằng hữu,những ngọn viết xoay quanh tâm điểm Đức Pha ,mỗi người một vẻ họ tạo nên tính đa dạng phong phú của tập thơ,tuy mặt bằng tri thức có khác nhau xong phải thừa nhận những cây bút không chuyên này đã gieo vào lòng bạn đọc vô số hạt lấp lánh. Tao nhã, uyên bác trong bài xướng,thân tình ,hiểu biết ở bài họa là những nét đặc chưng dễ nhận thấy ở Đức Pha. “Đệ cũng bảy mươi (Họa thơ Vũ Mạnh Điệt) ông viết:Lộc trời đệ cũng bảy mươi xuân/Nay nghỉ hưu rồi sống thảo dân” Người ta vẫn nói;quá khứ là kỷ niệm buồn,hiện tại mới là tương lai,dù đi đâu ,đến đâu điểm cuối đường vẫn là cõi thường.Với Đức Pha cũng không là ngoại lệ.Cái khác người ở ông là luôn luôn tự định vị được bản thân mình,viết được điều mà mình muốn ,đó là sức sống kỳ vĩ cho câu thơ: “Nay nghỉ hưu rồi sống thảo dân” ông đã viết ở trên. Những người yêu thơ đường đều hiểu rõ: Xướng họa là thú chơi văn chương tao nhã,một sân chơi thu hút đông đảo bạn thơ tham gia.Tuy nhiên không phải ai cũng biết! ngoài ưu điểm trên,tham gia sân chơi xướng họa cũng là một cách để học và rèn luyện kỹ năng sáng tác thơ đường luật.chính là yếu tố này nó đòi hỏi Sự chuẩn mực ,tính nhân văn rất cao ở bài xướng.Vì lẽ đó không phải ngẫu nhiên để nói:BÁCH NHÂN THI HỌA là tâm và tình Đức Pha dành cho bạn đọc: “ Sân chơi lịch thiệp thịnh thơ đường Ý ngọc lời vàng tỏa ngát hương Giao lưu góp bút tình tri kỷ Vững trí vươn tầm nghĩa văn chương” Cái tâm của người thơ Đức Pha với thơ xướng họa đã quá rõ,lịch thiệp và văn chương đâu phải cứ là người cầm bút là thấu hiểu. Thực tế trên sân chơi này bạn đọc đã và sẽ gặp không ít trên giấy những vần thơ -Người ta tự xưng là phong cách ĐOÀN THỊ ĐIỂM… Mà bạn đọc có văn hóa nhiều lúc chạm mắt cảm thấy ngượng. Cũng xin nói thêm rằng:-bạn xướng họa thì nhiều,xong xướng họa như thế nào lại là một vấn đề- (tưởng như đơn giản,) “giao lưu góp bút tình tri kỷ” mà Đức Pha đề cập đó chính là mấu chốt…Họa thơ bạn trước hết phải là tri âm tri kỷ Sau nữa phải nắm vững quy ước viết bài họa(,thông thường chỉ có hai cách viết bài họa đó là : họa bổ khuyết và họa song hành)-hàn lâm hay

 

bách khoa thì phụ thuộc vào người cầm bút.có như thế bài họa mới không trở thành bài bút chiến,hoặc nhạt nhẽo kiểu dựa vần ăn theo. Để làm rõ thêm ý này,xin được dẫn một ví dụ trong BÁCH NHÂN THI HỌA -Thi nhân Nguyễn Thế Nghiễm (Người thiên cổ) trong bài :VÃN CẢNH CHÙA đã viết cặp đối thực như sau: “Tóc trắng lơ thơ đầu đã điểm chuông vàng văng vẳng dạ nhường xui” Nếu chỉ đọc qua không thấm được tâm trạng của người viết,(không tự đặt mình thành tri âm tri kỷ)với một người chưa bao giờ nhìn thấy bóng sẽ rất khó để họa cho hay ,cho đẹp.Khi đọc bài họa của Đức Pha ,người viết bài này thực sự thích thú,khâm phục cái tài của người thơ.Bằng thủ pháp tách lấy vần(không theo như lệ thường là dùng nguyên từ có vần)để kiến tạo một câu mới kiểu tưởng hóa thật hay: “Trắng mờ hóa thạch người qua động Vang vọng chuông chùa người tiến lui”. (Điều này chắc chắn xẽ có người tranh luận)rằng tác giả sừ dụng phương pháp đảo vận ,loạn vận….Đã là bài họa thì đảo hay loạn gì cũng là biểu hiện không tôn trọng người viết bài xướng,hay nói một cách khác là không lịch thiệp,không nhân văn-nhầm lẫn điều này thì thật là đáng tiếc! Trở lại với BÁCH NHÂN THI HỌA,bạn đọc xẽ rất vui mừng phấn khởi khi Đức Pha trình làng khá nhiều cặp xướng họa kỳ phùng địch thủ,ví như cặp bài Xướng họa GẶP NHÀ THƠ TRẦN SỬU-Đây là cặp bài xướng họa theo phương pháp họa song hành (dù vô tình hay hữu ý) thì đây là cặp bài khá ấn tượng:-câu 7,8 bài xướng(Đức Pha): “ Ra về phảng phất vần thơ xướng Bài vịnh bìm bìm mãi lắng sâu” Câu 7,8 bài họa(Hồng Thịnh): …. “Hôm nay thỏa nguyện lòng mong ước Nghĩa bút tình thơ mãi khắc sâu” Cùng thể hiện cảm xúc khi gặp mặt nhà thơ Trần Sửu,tình cảm của tác giả bài xướng êm đềm hòa quyện tình cảm tác giả bài họa ,tạo nên bức tranh phối màu tuyệt đẹp,nhưng những nhát cọ màu vẫn giữ được nét riêng,đây chính là tài hoa là tri âm tri kỷ cần có trong thơ xướng họa đã nói ở phần trên. Nói một cách khác-tài hoa của người viết bài xướng và người viết bài họa là như loan với phượng-bài họa không bị bóng rợp của bài xướng che phủ,đó chính là điều cốt tử khi viết bài họa song hành. Để bạn đọc dễ nhận biết : thế nào là họa song hành, họa bổ khuyết xin dẫn một ví dụ bài họa bổ khuyết sau:

Bài xướng: KỲ QUAN THIÊN NHIÊN

Nơi rồng giáng hạ biển liền mây

Tạo hóa làm nên cảnh mộng nầy

Đá dựng phô bày muôn dáng vẻ

Châu mài khắc trổ vạn hình mây

Thiên cung trụ vững tiên còn đó

Sửng sốt gươm vàng thánh vẫn đây

Mãi vẹn hòa duyên tình trống mái

Choàng thơ đảo ngọc ánh trăng vầy

 

 Bài họa: HẠ LONG (Nguyễn Đức Pha)

Cây ôm kẽ đá đá chen cây

Sờ sững thiên nhiên ở cõi nầy

Hóa thạch muôn hình in dáng ngọc

Thiên nhiên bao vẻ bóng trời mây

Vọng phu khắc khoải còn mong đợi

Trống mái trao tình mãi đứng đây

Tiên cảnh tuần châu thơ nẩy tứ

Đôi vần bay bổng ánh dương vầy.

 

 Ở bài xướng ,chủ đề tư tưởng là rất rõ ràng: tả phong cảnh ở Hạ Long - Tuần Châu, nơi được xếp hạng là kỳ quan đệ nhất phong cảnh.

 

KỲ QUAN THIÊN NHIÊN

 Ở đây dù có là bậc vĩ nhân thi họa cũng không thể gói gọn trong tám câu thơ mà nói hết được. hay nói một cách khác là chưa đủ hết những điều cần nói tới.

      Chính vì lẽ này,bài họa HẠ LONG đã bổ xung cho bài xướng-nêu thêm một vài cảnh đẹp nữa-đó chính là phương pháp họa bổ khuyết. Nhìn ở một góc độ khác,chủ đề tư tưởng bài KỲ QUAN THIÊN NHIÊN là một chủ đề mở,phạm vi lớn, tạo điều kiện cho nhiều người tham gia viết bài họa mà không sợ cái bóng của bài xướng che phủ.nói điều này để thấy tính nhân văn của người viết bài xướng,tránh kiểu đưa ra mời họa một bài kiểu thử tài, thách đố.

        BÁCH NHÂN THI HỌA-một tác phẩm góp phần làm phong phú thêm kho tàng tri thức cho những người yêu thích thơ Đường luật,đặc biệt với ai đam mê thơ xướng họa;một chút tâm và tình người thơ Nguyễn Đức Pha gửi tặng bằng hữu xa gần.tuy chưa phải kinh điển xong chắc chắn đó là một cuốn sách có giá trị giành cho người yêu thơ luật đường.Các bạn hãy tìm đọc và cùng kiểm nghiệm. Chúc thi nhân Đức Pha luôn khỏe mạnh,có nhiều thơ hay hơn,tiếp tục cho ra đời những tác phẩm hay phục vụ bạn đọc trong thời gian tới .

                                                   Yên Bái tháng 4 năm 2016

                                    Thiện Tâm Chi hội thơ đường luật tỉnh Yên Baí

Tác giả BBT