THÔNG BÁO

Nam moi.1.jpgNăm 2019 đã khép lại , Năm 2020 mở ra một miền đất mới cho Tổ quốc nở hoa. Hai thập niên của đầu thế kỷ XXI đã để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp về sự khởi sắc của đất nước.Đảng ta, nhân dân ta đang tập trung quyết liệt chống tham nhũng, và cải cách hành chính nhằm làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn. Không lúc nào hết, sự hoạt động văn hóa có một tầm quan trọng nó định hình và duy trì phát triển nền văn hóa dân tộc, biểu lộ bản sắc của con người Việt Nam. 

Tiếng cười của mấy cụ nho làng
12-07-2012
Thieu nư - sen.jpg Xin giới thiệu bài viết của thi huynh Phạm Sán

Bấy giờ, tôi mười ba hay mười bốn tuổi. Hai con số đều chính xác, tùy

cách tính tuổi theo Dương hay âm lịch.

Nhà không có con gái. Tôi được “trọng dụng” (lúc nghỉ học) hầu trà khi

khách đến chơi.Khách là các cụ, tuổi tác không cách biệt mấy. Nhưng,

đều là người thân quen. Đó là ông, bác, chú, cậu, hoặc thày học của

tôi.

Các cụ hội tụ vui đàm tiếu.

     Khi đọc bài TRÌ THƯỢNG của Bạch Cư Dị, cụ thì nổ pháo tay, cụ thì vỗ

đùi và cười khoái chí.

        Tất nhiên khi ấy, chủ nhà lại khai rượu. Nước trong chén mắt trâu

trắng ngần, sủi tăm, đủ để mỗi cụ “khà” một tiếng, hả hê. Đến bây

giờ,vẻ thỏa mãn và đắc chí của các cụ vẫn còn đọng lại trong tôi.

Vì vậy, tôi tìm xem trong Trì Thượng, một bài thơ Đường luật ngũ ngôn, ẩn ý gì.

 池上

 

白居易

 

 

 

 

 

Tiểu Oa xanh tiểu đĩnh

Thâu thái bạch liên hồi

Bất giải tàng tung tích

Phù bình nhất đạo khai.

 

Dịch lướt, ta thấy, đơn giản là :

 

TRÊN AO

 

Nhãi oắt bơi mủng nhỏ

Sen trắng ngộn thu vào

Giấu được sao đường rạch

Trên bèo khía dọc ao

 

                        (Phạm Sán, dịch)

Nhưng :

 

1. “Tiểu Oa” dịch là bé con thì không được. Vì (731, 675) :

- Tiểu là nhỏ

- Oa: con nít

         Nhỏ hơn mức con nít thì không thể bơi thuyền được.

Tiểu thường dùng để đặt tên người. Vậy Tiểu Oa là tên người.

 

2. “Xanh” (68) còn có nghĩa mở rộng/vành ra.

 

3. “Tiểu đĩnh” : Thuyền con. Địa phương tôi còn gọi là thuyền lá tre.

       Âm thanh “lá tre”, “lá mít” gợi đến một hình ảnh khác ( ! ).

 

4. “Thâu” (614) Nghĩa khác là rút về, cất/giữ, kết thúc, co lại.

 

5. “Thái” (48) : Sắc thái, hoa (tết bằng lụa màu).

 

   “Xanh tiểu đĩnh” không còn nghĩa là chèo thuyền con thì khái niệm hàm

ngụ khác là Tiểu Oa phải lội nước và làm thế nào đó để khỏi ướt váy áo

như khi bơi trên thuyền ( ? ! ). Nên Tiểu Oa đã để lộ gì đó … Kết cục

hình sắc ấy giống như hoa sen trắng.

      Âm thanh bài thơ ấy, trong buổi đàm tiếu của các cụ Nho Làng, gây ra

cảm nhận “tiếu lâm ” khi “xả láng”

       Nếu như Bạch Cư Dị sống lại và chứng kiến, chắc chỉ lắc đầu, đối với

trò hóm hỉnh của mấy cụ thôi.

        “Ý tại, ngôn ngoại”, hậu quả sự “lấp lánh” ngôn từ trong thơ mà.

                  Trò chơi “tinh quái” một thời ai mà chẳng có.

 

     GHI CHÚ : Những con số trong ngoặc đơn (...) chỉ trang Từ Điển Hán

Việt, Hàn Hầu Giang và Mạch Vĩ Lương biên soạn, Nhà Xuất Bản Đà Nẵng ,

2004

                                                            Chất Thành, 19-05-2011

                                                                                  Phạm Sán

Tác giả Phạm Sán - Hà Nội