Thơ trên núi Bài Thơ - Của Hồ Văn Thiện
21-03-2012
Núi Bài thơ.jpg  Chào mừng Ngày Hội thơ Đường toàn quốc tại Hạ Long , xin giới thiệu bài viết về Thơ trên núi Bài thơ

Núi Bài Thơ (Hạ Long) xưa còn có tên chữ là núi Truyền Đăng, dân quanh vùng thường gọi là núi Rọi Đèn, bởi trên đó đêm đêm có ngọn đèn báo hiệu cho tàu bè cập bến. Khi có giặc, trên núi có đốt lửa để báo động cho cả vùng…

Mùa xuân năm 1468 vua Lê Thánh Tông đi tuần du ở vùng Hải Đông (nay thuộc thành phố Hạ Long) dừng thuyền bên  núi Truyền Đăng giữa một vùng hương trời sắc nước, vua bèn ngẫu hứng làm bài thơ tám câu luật Đường. Các quan đi theo đã cho khắc vào vách núi.. Bài thơ không có tiêu đề như sau:

 

Cự lãng uông uông triều bách xuyên

Quần sơn cơ bố bích liên thiên

Tráng tâm sơ cảm hàm tam củ

Tín thủ dao đề tốn nhị quyền

Thần Bắc khu cơ sâm hổ lữ

Hải Đông phong toại tức lang yên

Thiên nam vạn cổ hà sơn tại

Chính thị tu văn yển vũ niên.

 

Bản Dịch thơ của Duy Phi :

 

Triều tự trăm dòng, sóng nhặt khoan

Đảo liền mây biếc, thế ai dàn?

Thúc dồn ba trống tâm hùng dội

Đưa lánh nhị quyền, trận sấm ran

Cung Bắc, chốt then nhiều hổ mạnh

Biển Đông đốt lửa, lũ sài tan

Trời Nam sông núi bền muôn thuở

Gìn võ, giờ đây lo chính văn.

 

261 năm sau vào mùa xuân năm 1729, chúa Trịnh Cương cũng đem quân đi tuần qua đây, đọc bài thơ của vua Lê Thánh Tông, chúa bèn làm một bài thất ngôn bát cú, giữ nguyên năm vận xuyên, thiên, quyền, yên, niên trong bài thơ của vua Lê Thánh Tông, theo đúng luật hoạ thơ. Bài Thơ cũng được khắc trên đá.

Minh hạnh vô nhai hồi tổng xuyên

Sơn liên long thuỷ, thuỷ man thiên

hần kỳ mạc trạng an bài chưởng

Hàm nhuận nan danh hoá dục quyền

Đại viễn thượng di cầm Thát xú

Xuân quang điệp kiến lạn hoa yên

Tái tuân lục dự phu đoài duyệt

Quần hỗ hàm ca hải án niên.

 

Bản dịch thơ của Duy Phi:

 

Muôn sông tụ lại một mông mênh

Núi non liền nước, nước mây duềnh

Kỳ diệu, tay Thần dường ngẫu hứng

Dạt dào, ông Tạo thật uy linh

Dấu còn, đời trước Nguyên tan tác

Trùng điệp nắng xuân khói biếc xanh

Thuyền chở quân vui tuân lệnh duyệt

Hò khoan vang dội biển thanh bình.

 

Từ có bài thơ đó nên núi Truyền Đăng được gọi là núi Bài Thơ Đến đầu thế kỷ 20 nhiều tao nhân, mặc khách đi du ngoạn vùng Hạ Long, gặp bài thơ này lại cho khắc 7 bài thơ nữa, có bài chữ Hán, có bài chữ Quốc ngữ trên những vách đá lân cận. Tổng số bây giờ có chín bài thơ còn lưu truyền trên vách đá.

 

                                                                                       Hồ Văn Thiện st & biên soạn

Tác giả Hồ Văn Thiện- Hà Nội