Bốn tập thơ đã xuất

bản ở nhà xuất bản Hội nhà văn: Trăng khuya , Quà tặng, Đợi sáng,   Một lứa bên trời.

  Chân dung Tác giả
Thi lão Phạm Minh Trâm với mái tóc mây bông bồng bềnh thi sĩ, mặt chữ điền , quắc thước , kiên nghị nhưng thoáng nét buồn.Nhiều nhà thơ trên thi đàn quê hương đã bình và giới thiệu thơ ông với tấm lòng kính trọng văn chương tuổi cao gương sáng . " Một lứa bên trời " tác giả đã tìm những đối diện để thấy được bóng dáng hồn mình .Đi từ cái tĩnh để dẫn đến lối mở của cái động , cái có được của khả năng rung cảm  với khả năng sáng tạo của ngôn ngữ , hình ảnh thơ tác giả Phạm Minh Trâm đã có được thành công với bút pháp cổ phong.

   Bước vào tuổi bẩy mươi sáu ông trình chiếu thơ thi tập " Một lứa bên trời "nhà xuất bản Hội nhà văn năm 2011gồm 151 bài , thơ luật Đường trong đó có bẩy sáu bài bát cú và tứ tuyệt luật Đường tương ứng với bẩy sáu tuổi đời của ông trong phần Gửi tri âm ,4 bài trong chùm thơ mời hoạ và 71 bài hoạ của các thi huynh, thi hữu ở khắp ba miền Nam, Trung , Bắc.Thi tập phong phú về nội dung , dày dặn về số trang và đẹp về hình thức cổ thi - Cánh hạc Đường thi: "Thiên nhược hữu tình thiên diệc lão /Nguyệt như vô hận nguyệt thường viên"( Thơ của Lý Hạ và Thạch Diên Niên ) .Lời đề từ ấy thể hiện phong cách thiên nhàn của nhà thơ và cũng là cái tứ bao hàm thi tập. Tiểu luận này tôi chỉ xin được nhấn về phía từ chân trời thơ của một người đến chân trời thơ của nhiều người tức là phần thơ hoạ của thi huynh thi hữu trên mọi miền đất nước hoà sánh với thơ của lão thi Phạm Minh Trâm nơi quê lúa đăng đàn .

  Mở đầu phần I " Gửi tri âm " là " Lời thưa "tứ tuyệt : " Tự hoạ đôi vần để biết nhau /Vui, buồn, yêu, ghét , giận , thương , đau/ Cả đời tay trắng , tâm luôn sáng /Mượn cánh Đường thi bắc nhịp cầu ". Một chân dung tự hoạ bằng thơ và một chân dung ảnh mới chụp của tác giả trang đầu sách đã là tấm lòng trân trọng của Phạm Minh Trâm với bạn đọc . Bài THƠ thay lời tựa  theo thể nhất thất lệnh đọc theo nhịp : 1-1, 2-2, 3-3, 4-4, 5-5,6-6,7-7,.Với 11 dòng thơ và 56 chữ ngang bằng số chữ bài thất ngôn bát cú luật Đường đã là rất dụng công về thi học cổ kim.Ông không những tìm ý tứ thơ sâu  sắc  mà còn khổ công đi tìm hình thức cho thơ, tìm sự hài hoà đan xen giữa cổ thi và đương đại.Làm được thơ hay khó lắm thay" Viên ngọc kiếm tìm vật vã / Suối reo, mây phủ, trăng mờ /".( Thơ )

  Hơn bẩy cục bài thơ ở phần này gần như là thơ chọn  của tác giả từ " Trăng Khuya " đến " Đợi sáng" tôi đã có dịp giới thiệu trên thi đàn quê hương nên xin khất bạn  đọc sẽ được thưởng , bình kỹ hơn vào dịp: "  Thơ tuyển Phạm Minh Trâm"sẽ ấn hành. Muốn hiểu kỹ hơn về nhân cách và lối sống của tác giả xin bạn hãy đọc bài thơ chữ Hán : "Độc Phạm công Minh Trâm "Đãi đán " hữu cảm của nhà nghiên cứu Hán Nôm Nguyễn Tiến Đoàn ở làng Động Trung huyện Kiến Xương tặng Phạm Minh Trâm:

    " Đãi đán thi chương ý vị nùng/Yên hoa phong nguyệt ngự tâm trung/Minh Trâm thi sĩ chân suy tưởng /Bút nghiễn  đồ thư hữu chí trung /Thế sự phiếm như kỳ cục biến /Nhân tình hà nại nhất ban đồng /Ẩn cư lãng mạn vi cao khách /Tụng độc tiên hiền vạn quyển thông.( Trang 96-97)

Phần II  "Một lứa bên trời "gồm 4 bài xướng của tác giả Phạm Minh Trâm và 71 bài hoạ của 68 tác giả từ  nhiều miền đất nước gửi về chiếu thơ. Chùm thơ mời hoạ là hai bài bát cú 2 và hai bài tứ tuyệt. Trong số những bài hoạ của thi hữu lại tập trung hoạ nhiều hơn với hai bài bát cú .Mảng thơ xướng hoạ trên thi đàn Việt nam  đã có từ rất lâu mà truyền thống đến hôm nay.Một cuộc sống văn hoá thơ bao trùm mọi sinh hoạt xã hội được thể hiện trong các hội xuân, hát ví, hát ghẹo, hát quan họ đêm trăng vv... cũng là một sân chơi xướng hoạ thơ.Có lẽ thú vị nhất trên thi đàn dân tộc là giai thoại xướng hoạ thơ cách nay vài thế kỷ giữa nữ sĩ Hồ Xuân Hương với nhà thơ Chiêu Hổ.Trên thi đàn quê hương Thái Bình hôm nay sân chơi xướng hoạ còn được duy trì ở CLB thơ Nghĩa đời có " Cánh hạc đường xuân "  của tác giả Nguyễn Văn Khiết , ở Hội văn học nghệ thuật Thái Bình cố nhà biên kịch , nhà thơ Trọng Khuê có " Nối dây cho diều ", nay lại tiếp ở Chi hội Unesco thơ Đường Đông Hưng có " Một lứa bên trời "của thi lão Phạm Minh Trâm.

  Sáu mươi tám tác giả trên mọi miền đất nước hoạ thơ một Phạm Minh Trâm -"Một lứa bên trời " ngoạn mục.Suốt 85 bài thơ hoạ  theo luật Đường thất ngôn bát cú, thất ngôn tứ tuyệt .Hoạ ý, hoạ khởi luận ý hoặc hoạ nguyên vận  ,độc thuận nghịch, khoán thủ.Sân chơi trí tuệ "Một lứa bên trời " đã tự nhiên hương.Hoài Yên nguyên chủ tịch Câu lạc bộ Unesco thơ Đường Việt nam, ông hoạ câu kết của Pham Minh Trâm trong bài xướng :" Biển trời lận đận đi tìm ngọc, Lãng đãng xa trông loé ánh dương" rằng: "Bất tri tằng thức năng công ngọc ,/Thắp sáng Đường thi đọ thái dương" thì ông đã thông điệp cho chúng ta , cho cả PMT cái đỉnh cao ngất của Đường thi đã đạt đến mà cổ phong đi " TÌM NGỌC" cho phải đạo.

Tácgiả Lai Cao Mùi  ở Yên Bái hoạ nguyên vận bài " Một lứa bên trời" của Phạm Minh Trâm nhưng khoán thủ câu Kiều của Nguyễn Du:" Văn chương nết đất thông minh tính trời ". Bài thơ hoạ "Nét ngọc " này đã chuyển hướng "Tìm ngọc " Đường thi của bài xướng thành " Nét ngọc "văn chương của người thơ :"  Tính cách hiền lương ngời nét ngọc /Trời phù  mặc khách độ âm dương".(Nét ngọc).Tác giả Nguyễn Xuân Định ở Nam Định hoạ nguyên vận bài " Một lứa bên trời "của Phạm Minh Trâm nhưng đã chuyển tứ thơ sang lĩnh vực ca ngợi danh nhân đất nước " (Giang )Văn Minh hào sảng lừng danh nước/Mạc Đĩnh (Chi)biết tài cử đỉnh hương"..".Địa linh chốn ấy hào quang ngọc/Tư tưởng bác Hồ tựa thái dương ".( Dẫu cháy đốt vẫn ngay).Tác giả Nguyễn Quốc Trọng hoạ nguyên vận bài "Tự trào "của PMT câu luận :" Sách đức dạy con :Văn tải đạo/Trang thơ tặng vợ :Bút thăng hoa." rằng: " Sầu đêm động lá nghe niềm đạo/Đợi sáng cùng cây với cỏ hoa".Từ luận đạo văn chương ( xướng)chuyển thành suy tưởng (hoạ )tĩnh tại tâm hồn tinh tế của người thơ.Tác giả Vũ đình Ứng ở Bắc Ninh hoạ nguyên vận " Một lứa bên trời " bằng bài :Bước chậm có câu kết khá sâu sắc có ý ngoài lời :" Sáng sáng trên tay tờ lịch cũ/Chiều về gói lại một vầng dương". Tác giả Cao Kim Chủng người cùng làng với PMT hoạ bài :"Trẩy hội xuân" bằng tứ tuyệt chữ Hán sâu sắc :" Lão hĩ hoàn vi thảo dã thần /Trung thành trung hiếu thị trung nhân /Xuân lai, hạ đáo năng cần mẫn /Thu vãn , đông hồi hựu hỉ xuân ".( Cần mẫn ).Gần một trăm bài thơ xướng hoạ cũng " Kẻ tám lạng người nửa cân" trang viết nhỏ này sao thẩm thấu , bạn đọc sẽ công bằng và thời gian sẽ là mốc neo đậu của văn chương.

Một lứa bên trời -Cánh hạc Đường thi  thanh thoát , khiêm nhường trên thi đàn quê hương và chỉ mong được: "Một chữ lau khô dòng lệ chẩy " và " Đôi câu  khắc hoạ phép luân thường "( Tri âm) cho đời hôm nay và mai sau đã là may mắn , toại nguyện của thi nhân.                               

                                                                                                                          ĐỖ LÂM HÀ

                                                      ( Đ.T: 0987.221.404 )Thái Bình