THÔNG BÁO

Choa nam moi.jpg    Năm cũ đã qua, năm mới - 2018 lại tới, những biến động của toàn thế giới cũng như những chuyển vận của đất nước ta. theo thời gian lùi dần về quá khứ

Đảng ta , nhân dân ta đang tập trung quyết liệt chống tham nhũng, và cải cách hành chính nhằm làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn    

     Không lúc nào hết, sự hoạt động văn hóa có một tầm quan trọng nó định hình và duy trì phát triển nền văn hóa dân tộc, biểu lộ bản sắc của con người Việt Nam. Trung tâm NC BT và phát huy văn hóa dân tộc cũng như Hội thơ Đường luật Việt Nam năm qua có nhiều hoạt động rất tích cực ....

 

TRÙNG DƯƠNG NGỤC TỐI ĐƯỜNG THI RẠNG
16-11-2011

Côn dảo 2.bmp     Có thể coi “Côn Đảo thi tập” là nhật kí trong tù đầu tiên ở Việt Nam

Tôi chỉ dám đề cập tới 1 trong  63  bài thơ của thi tập. Xin được chép lại bài thơ ở trang 159 trong “Côn Đảo thi tập” - nhà XB Lao Động – năm 2005:


a/ Nguyên tác : gồm 63 chữ Hán phồn thể

b/ Phiên âm Hán –Việt:


 
 Văn chư nhân hiếu học cảm thành.

Khối lỗi trường trung bích hải biên

Thi thư dư hỏa khởi tàn yên .

Dị ngôn bất sự kim nhân thế,

Chính học tri tôn cổ thánh hiền,

Quát mục phẩm cao tam nhật hậu ,

Luân cơ hóa hiệp trấp niên tiền.

Đông phương tử khí triêu triêu kiến,

Mạc hoặc văn hoa xiển nhất thiên.

                            Lã Xuân Oai


c/ Dịch nôm:


Nghe chuyện mọi người thích học nên thơ.

 

Trường chú Cuội kề bên mé biển,

Lửa thi thư nhóm vẻ khói tàn.

Chữ ngoài đời chẳng hỏi han,

Muốn theo lối học thánh hiền từ xưa.

Lau sạch mắt xem thừa ba buổi ,

Thấm đầy da suốt tới một đời,

Phương đông ánh sáng rực trời,

Phải chăng xây lấy một đài văn hoa.

 

                Nguyễn Ngọc Tỉnh dịch


          
Xem xét kĩ, thấy rằng bản dịch nôm chưa sát với nguyên tác,( có thể người dịch khi đó phải lấy hình tượng khác để nói hộ ý thơ tránh sự kiểm soát của giới cầm quyền). Nhưng để cảm nhận được ý tưởng sâu xa của tác giả ( một mệnh quan tận tụy, một văn thân chống Pháp, một tù nhân Côn Đảo cuối  thế kỷ 19 ). Xin được mạnh dạn luận bàn thêm :

 

1/ Ở b/ chữ “hiếu” (      ) dịch (yêu thích)  thì chưa sát ,đúng ra phiên âm từ nguyên tác phải là chữ “ thị”(       ) (ham thích cao độ )


2/ Cần đưa vào phần dịch nghĩa sau:

-          Bên bờ biển xanh là lũ bù nhìn . Hai từ  “khối lỗi” để chỉ phái chủ hòa, làm mất chủ quyền quốc gia.

-          Việc say sưa học (trong tù) của mọi người giống như việc nhóm lại bếp lửa thi thư tàn tạ (do sự bành trướng của văn hóa Tây phương)

-          Tiếng nói lạ (tiếng Pháp, kinh thánh) không có ích gì cho dân chúng lúc này (Pháp mở các trường thông ngôn, trường dòng)

-          Nền chánh học nước ta đã từng tôn vinh những giáo lí của các bậc  thánh hiền xưa (vạn thế sư biểu)

-          Sau 3 ngày (mang tính ước lệ) thay đổi nhãn quan ( quát mục) xem xét những phẩm tiết cao cả của nền Quốc Học.

-          20 năm trước ( là ước phỏng) phẩm tiết  Quốc Học đã thấm vào da thịt( của tác giả)

-          Hàng ngày được cảm thụ vẻ màu tím ( tử khí) của nền triết học cổ phương đông.

(theo bách khoa toàn thư mở : tử vi là tên loài hoa tím , phép chiêm bốc (dựa vào Kinh Dịch)  dùng hoa màu tím để đoán vận nước ,thời cuộc.

-Phải chăng cần xây dựng và nâng cao cái đẹp (văn hoa) nước nhà có bản sắc riêng (nhất thiên) .(văn hoa có nội hàm của văn hóa, văn hiến , hạo khí, culture,civilisation)

 

        Viết đến đây , tôi giật mình , mình đã mở rộng và đề cao quá mức nội dung của nguyên tác chăng? Điều này mong các học giả thẩm định và lượng thứ.

 

      Xin được thắp hương ở LÃ THỊ TỪ ĐƯỜNG (an định ở thôn Thượng Đồng ,Yên Tiến ,Ý Yên , Nam Định)  để kính trình thêm một bản dịch:

             

 Thấy mọi người say học mà có thơ.

 

Ngoài ấy bù nhìn đang múa may,

“Thi Thư” lửa ấm ngục tù đây.

Xì xồ chẳng ích gì dân nước

“Chánh học” đã từng rạng trước nay.

Xem kìa phẩm tiết cao vời vợi,

Bao trải kinh thư thấm đủ đầy.

Hạo khí phương Đông bừng sáng rực,

“Văn Hoa” đài ấy gắng mà xây.

 

    Tính từ hiệp ước Pa tơ nốt (1884) vận nước coi là đã chìm ,nền Việt Nho coi như sụp  đổ, với bài thơ chính luận “văn chư nhân…” ta có thể nói lòng dạ Lã Phó Bảng ( Lã Xuân Oai ) sáng bừng như viên ngọc giữa ngục tù tối tăm Côn Đảo.

                                   Tân Mão ,mạt thu.

Thái Doãn Mại :  16c  Nguyễn Biểu, P. Vĩnh Hải ,Tp Nha Trang , T Khánh Hòa

              

 

Tác giả Thái Doan Mai