Chân dung tác giả Ngô Thái

Gần đây tôi nhận được bản thảo tập thơ “ NẺO ĐƯỜNG THI ” của anh qua đường bưu điện. Đọc tập bản thảo, tôi hơi ngạc nhiên trước những thành công của anh vì tôi biết anh mới sáng tác thơ Đường luật cách đây chưa lâu, chừng hơn một năm.

        Điều đầu tiên đáng ghi nhận là Ngô Thái dồi dào thi cảm trước vật thể và phong cảnh thiên nhiên. Cách cảm nhận và thể hiện của anh mang dấu ấn cá biệt, điều rất quan trọng trong sáng tác nghệ thuật.

        Thiên nhiên, trước hết là những vật thể bình thường quanh ta như một chiếc lá, một bông hoa, một làn nước, một áng mây, một ánh trăng…Chỉ thế thôi, vẻ đẹp của nó cũng tạo nên xúc cảm thẩm mỹ để thành thơ. Đứng trước một đóa hoa sen, giống như tác giả dân gian, Ngô Thái cảm nhận được vẻ đẹp của hương thơm, sắc thắm, sự tinh khiết của sen, nhưng anh còn phát hiện được một vẻ đẹp khác mà chưa ai nói đến. Đó là sức sống dai bền của sen:

                    Xuân đến xốn xang chờ Hạ tới

                    Thu về náo nức đón Đông sang

                                                     (Bông sen)

            Vậy là sen đâu chỉ có tồn tại trong mùa Hạ mà nó xốn xang, náo nức cả bốn mùa, có điều đó là sức sống ngầm dưới đáy hồ, ta không nhìn thấy bằng mắt.

       Trăng là nguồn thi hứng dồi dào và bất tận của thi nhân muôn đời đã góp phần tạo nên giá trị thẩm mỹ cho bao nhà thơ như: Lý Bạch, Hàn Mặc Tử, Hồ Chí Minh…Trong tập “ Nẻo Đường thi ”, Ngô Thái có tới ba bài thơ trăng. Trăng là nguồn thi cảm, là bạn, thậm chí là người tình … của các thi nhân, nhưng có lẽ chưa ai coi trăng là bạn thơ như Ngô Thái. Trong bài “Vịnh trăng và thơ”, anh đã đồng hành trên sóng và họa thơ cùng trăng:

                                “ Lướt sóng cùng trăng họa ý thơ”.

            Được tiếp xúc với phong cảnh thiên nhiên trong những bối cảnh khác nhau về thời gian, không gian…Ngô Thái có những thi cảm khác nhau, rất phong phú.   “Ráng chiều” là một bài thơ gây ấn tượng. Chiều tà tức là ngày sắp tàn. Một sự việc, một vật thể, một thời gian sắp tàn tạ và mất đi, thường để lại sự nuối tiếc, buồn sầu bởi sự suy kiệt, mất mát, tiêu vong. Song ở bài “Ráng chiều” thì lại khác. Thời gian thì sắp “khép lại ngày”, có vật thể thì đang tiến dần về đêm như “bóng ngả”, có vật thể thì thưa thớt dần như “đôi cánh én”, “một hàng cây”. Nhưng lại có cái rạng rỡ của “ráng đỏ bừng lên”, lại có cái sống động của “cánh bướm chao như múa” và “đài hoa lắc tưởng say”. Với hai tính chất đối lập này, tác giả đã thể hiện được một đặc điểm mang tính quy luật: trước khi một vật thể tàn lụi, sức sống trong nó trỗi dậy mãnh liệt. Đó cũng là một cách nhìn lạc quan của người chiến sỹ TNXP đã được rèn luyện qua gian khó. Nhờ đó “Ráng chiều” trở nên sống động.

         Vẻ đẹp của “Chùa Hương” là do sự kết hợp, tác tạo giữa thiên  nhiên và con người. Trước hết là vẻ đẹp thiên nhiên thuần khiết được miêu tả ở hai câu thực:                       Mây trắng bồng bềnh che nắng phủ

                        Núi xanh mờ ảo khuất sương vây.

            Vẻ đẹp hòa quyện giữa “mây trắng” và “núi xanh”, giữa vật thể rõ nét và cái “bồng bềnh’ “mờ ảo”. Vẻ đẹp “ Chùa Hương ” còn là sự hòa quyện giữa thiên tạo và nhân tạo trong hai câu luận:

                         Hang sâu nghi ngút mùi hương tỏa

                    Động thẳm lung linh khói nến bay.

            “Hang sâu” và “động thẳm” là do thiên nhiên tạo sẵn, con người thổi hồn vào bằng “ nghi ngút mùi hương ” và “ lung linh ánh nến ”. Phật tử và du khách sẽ đắm mình trong vẻ đẹp thiền môn. Cách cảm nhận tinh tế và cách thể hiện riêng biệt, giàu tính nghệ thuật khiến cho bài thơ giàu chất thơ.

           Bài “Men tình” tác giả lấy bối cảnh là hồ Gươm, với những nết đặc trưng Tháp Bút, Đài Nghiên; không gian nghệ thuật là ban đêm nên cảnh vật mờ ảo, hồ Gươm thì tĩnh lặng, Tháp Bút thì trầm tư, Đài Nghiên thì lặng lẽ. Tất cả chìm trong bóng đêm mang theo thăng trầm lịch sử. Nhưng nó vẫn tươi rói sức sống trể trung hôm nay trong hương “thơm hoa sữa”, “ngát đóa sen” với “lâng lâng nỗi nhớ “ và “rộn rã niềm vui” của lòng người, của lứa đôi. Đó là nét riêng mà không một bài thơ nào về hồ Gươm có được.

           Tôi nghĩ chỉ riêng nói về những bài thơ viết về thiên nhiên cũng đủ để nêu được sự thành công của tác giả về phương diện thi cảm cùng phong cách thể hiện mang tính đặc thù cá biệt của tác giả trong tập thơ “Nẻo Đường thi”.

Điều này cũng thể hiện trong nhiều bài thơ viết về nhiều đề tài khác của tập thơ. 

       - Về nghệ thuật, “Nẻo Đường thi” cũng có những thành công đáng ghi nhận.  Nói đến thơ Đường luật, trước hết phải xét đến niêm luật. Khác với các loại thơ phổ thông, đặc biệt là thơ mới, thơ tự do, thơ Đường luật có những quy định nghiêm ngặt về niêm luật, tuy đã có sự nới lỏng trong “ bất luận”

 ( nhất, tam, ngũ bất luận). Người mới làm thơ Đường luật thường hay phạm luật giống người mới tập đánh cờ chưa sạch nước cản. Cách đây không lâu, Ngô Thái làm thơ Đường luật thường tải lên mạng nhờ một số anh em chúng tôi xem hộ để góp ý. Thế mà nay tập bản thảo tập thơ “Nẻo Đường thi” không một bài nào sai niêm luật. Điều này khiến tôi không khỏi ngạc nhiên và khâm phục. Một điều khó nữa trong thơ Đường luật là phép đối.  Trong thể thơ bát cú Đường luật thì hai cặp câu thực và luận bắt buộc phải đối nhau từng đôi một. cái khó cho người làm thơ không phải là đối ý mà phải đối trong một hệ thống hoàn chỉnh: đối ý, đối từ, đối thanh theo luật của loại hình câu đối truyền thống. Người làm thơ Đường luật lão luyện cũng đau đầu về điều này. Không phải tất cả các bài thơ Đường luật của Ngô Thái trong tập này đều đã sử dụng thành thạo phép đối, nhưng rất mừng là tác giả đã thành công về phép đối trong không ít bài thơ.

           Vài ví dụ:

                        Ra khơi /gió thuận/ thuyền băng sóng

                        Vào lộng/ chèo êm /mảng cặp bờ.

                                                       (Bình minh trên biển)

                        Lâng lâng/ nỗi nhớ /thơm hoa sữa

                        Rộn rã /niềm vui/ ngát đóa sen.

                                                       (Men tình)

        Và:

                        Mịn màng/ thân ngọc/ thơm rừng ước

                        Mũm mĩm/ bồng đào/ ửng suối mơ.

          
                                               (Suối Tiên)

  Tác giả bài giới thiệu :Thang Ngoc Pho 

       Một thành công nữa là Ngô Thái đã thử sức mình và thành công trong nhiều kiểu bài thơ Đường luật như thất ngôn, ngũ ngôn, bát cú, tứ tuyệt, thủ vĩ  ngâm, tiệt hạ, yêt hậu, khoán thủ, độc vận, thuận nghịch độc, khiến cho tập thơ không đơn điệu. Phải là dân sành điệu mới dám bập vào kiểu bài thuận nghịch độc bởi rất khó thực hiện. Làm thế nào để bài thơ khi đọc xuôi hay đọc ngược đều thể hiện được nội dung ý nghĩa, không gượng ép, lại đảm bảo được niêm, luật, phép đối và vần. Thế mà người chiến sỹ TNXP Ngô Thái đã dám xông vào và đã “ vượt qua thử thách ”. Không tin, mời bạn đọc bài  “ Cảm tác ” sẽ rõ.    “Nẻo Đường thi” là tập thơ đường luật đầu tay của Ngô Thái, tuy chưa hoàn hảo, nhưng là thành công bước đầu của anh. Xin chúc mừng anh và xin giới thiệu cùng bạn đọc!

                                                        Hà Nội ngày 31 tháng 3 năm 2011.

                                                    Phó Chủ tịch CLB Thơ Việt Nam TP. Hà Nội

                                                   Chủ nhiệm CLB Thơ Đường Nhà giáo Hà Nội

                                                                   THANG NGỌC PHO