THÔNG BÁO

Nam moi.1.jpgNăm 2019 đã khép lại , Năm 2020 mở ra một miền đất mới cho Tổ quốc nở hoa. Hai thập niên của đầu thế kỷ XXI đã để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp về sự khởi sắc của đất nước.Đảng ta, nhân dân ta đang tập trung quyết liệt chống tham nhũng, và cải cách hành chính nhằm làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn. Không lúc nào hết, sự hoạt động văn hóa có một tầm quan trọng nó định hình và duy trì phát triển nền văn hóa dân tộc, biểu lộ bản sắc của con người Việt Nam. 

Thơ luật Đường - Thơ họa con voi
01-08-2011
IMG_3400.Bao son 8.gui.jpg  Thơ Ðường luật (thơ viết theo luật thời nhà Đường) là một thể loại được đặt ra từ đời nhà Ðường (618-907) bên Tàu. Ai cũng biết thơ Ðường luật rất khó làm.

Vì chỉ trong 28 chữ (tứ tuyệt, 4 câu ) hay 56 chữ (bát cú, 8 câu) thi sĩ phải diễn tả được hết ý của mình, vừa cảnh vừa tình. Cái khó nhất ở chỗ là luật làm thơ Ðường luật rất khắt khe, người làm thơ phải theo một quy luật nhất định, vừa phải hợp vần, đúng luật bằng trắc và không được thất niêm. Thêm vào đó, hai câu ba, bốn và năm, sáu phải đối nhau cả về luật lẫn ý. Vì bị bó buộc như vậy nên muốn làm một bài thơ Ðường hay không phải là chuyện dễ.
          Làm thơ Ðường đã khó, hoạ thơ Ðường còn khó hơn. Người xướng có toàn quyền chọn chữ để gieo vần trong khi đó người hoạ phải buộc phải dùng những chữ đó của người xướng trong bài thơ của mình. Xướng hoạ thơ Ðường là một thú vui tao nhã, vừa giải trí lại vừa là một cách học hỏi, huấn luyện tinh thần vì thi sĩ phải vận dụng trí óc để tìm chữ, tìm vần.
            Xướng họa thơ Đường luật là một thú chơi tao nhã của tầng lớp trí thức và quý tộc ngày xưa.
           Thời cận đại, do không có Internet như bây giờ, nên người xướng người hoạ phải dùng đường bưu điện, đôi khi phải mất đến hai ba tuần.
           Nhờ vào sự tiến bộ kỹ thuật tin học, đặc biệt với hệ thống internet và email, những thi sĩ làm thơ Ðường luật ngày nay có thể cùng nhau xướng hoạ, thời gian đôi khi chỉ mất một giờ.
Xin được ghi lại đây cho bạn đọc thưởng thức để thấy tài của các thi sĩ và cũng để nhận thức rằng ngôn ngữ Việt Nam sâu sắc đến chừng nào và cũng mong rằng tinh hoa của tiếng Việt muôn đời sẽ được các con cháu Việt lưu giữ .
            Ðề tài xướng hoạ là  con voi . Ðộc giả theo dõi sẽ thấy sự biến hoá tài tình của các thi sĩ, đem lại cho chúng ta nhiều thích thú, ngạc nhiên.

Khởi đầu là bài xướng Trói voi của chị Ngọc Anh:

Trói voi


Sao chàng nỡ ép thiếp giàng voi
Bốn vó gom chung với cái vòi
Lượm thượm trên đầu đôi kiếm ló
Loay hoay dưới cuối cọng đuôi lòi
Tơ hồng đan lưới bung toang toác
Chỉ thắm bện dây đứt tả tơi
Tháo quách cho xong đời đỡ khổ
Chàng ơi thiếp muốn cưỡi coi chơi

     Trong bài thơ này, chị Ngọc Anh gieo vần với năm chữ voi, vòi, lòi, tơi và chơi . Voi, vòi, chơi không khó lắm, nhưng lòi và tơi không dễ tìm được chữ để hoạ đâu. Nhưng tài tình thay, các thi sĩ dường như không e ngại về vấn đề này, xuất khẩu thành thơ , nghe phát sướng. Chúng ta hãy xem các thi sĩ trổ tài phóng thơ Ðường .

  Trước tiên là bài hoạ của anh Sơn Khê:

    Chiều nàng


Nàng rằng chỉ thích cưỡi con voi
Nếu thế ta đây chẳng dám vòi
Khúm núm khoanh tay e kiếm tuốt
Lom khom chấp gối sợ gươm lòi
Thiên hương diệu võ dần xương nát
Quốc sắc dương oai xẻo thịt tơi
Kế nghiệp hai bà nghìn năm trứớc
Ta nào dám lấy đó làm chơi

   Kế đến, anh TVB đồng tình bày tỏ đức thờ bà của anh:

              Hãi vợ


Hiền thê nhà tớ tướng như voi
Tính nết hung hăng lại thích vòi
Quát mắng chồng nghe tai bị điếc
Hăm he vợ quắc mắt thành  lòi
Ðảm đang việc bếp thân mền rách
Xốc vác chuyện nhà xác áo tơi
Số kiếp long đong không kịp thở
Thờ bà, hãi vợ để mà chơi
                                      
Anh Sơn Khê lại xin được  tiếp lời :

 Sợ vợ


Vợ tôi tướng chẳng bự như voi
Vậy đó mà tôi cũng cụp vòi
Gót ngọc xoay ngang, vèo ! má méo
Tay ngà móc ngược, hự ! hàm lòi
Nghe hơi đằng hắng: lòng hồi hộp
Thấy bóng lờn vờn: dạ rối tơi
Miệng ngậm tăm thôi, nào dám hé
Nát xương chứ phải chuyện vui chơi

                                 
              Anh TVB thủ thế:

Vợ giỏi


Thì ra phái nữ khoẻ hơn voi
Võ giỏi nên ta phải kéo vòi
Cước tấn trung khu toang rốn hở
Chưởng công thượng đỉnh giập tai lòi
Người tay bụm chặt che vành rách
Kẻ gối co cao giấu chỗ tơi
Ðã thế từ nay mình phải luyện
Tịch tà kiếm pháp trả thù chơi .


Một anh bạn không nêu tên anh dũng tuyên bố  bài không sợ :

Không sợ


Ừ cho bà xã khoẻ ngang voi
Có thế sợ chi phải cụp vòi
Sáu bảy thước gươm, gan không thụt
Vài ba thế võ  ruột chưa lòi
Hàm mô áp đảo công trung điện
Nhất chỉ dương cương địch tả tơi
Kiếm phổ tịch tà  khi khổ luyện
Khốn  thân mình  cứ thử coi chơi  .

                                
Nhưng anh TVB vẫn một mực “thờ bà”, em chả dám vì bà xã của anh sinh ra ở Hà Ðông:

Chả dám đâu


Thôi đi! Lỡ chuyện tới tai voi
Vỡ mặt bầm môi ấm sứt vòi
Bu nó hăm he tay trực xắn
Bố mày lấm lét mắt như lòi
Dương công nhất chỉ bà bằm nát
Bạch cốt tam chiêu tớ xé tơi
Bảo điển Quỳ Hoa mang nhát hả?
Ðứa nào khốn khổ thử xem chơi .

                                        
Anh Nhân Sâm bỗng lên tiếng Sợ gì chứ ? :

Sợ gì?


Sợ gì ? Dẫu chuyện tới tai voi
Chẳng lẽ thân trai lại sợ vòi ?
Quắc mắt, một lời, im miệng toác
Giơ tay, chỉ mặt, cụp đuôi lòi
Nam nhi, chí lớn, không cho nhụt
Mãnh hổ, lông vằn, chẳng để tơi
Bạch tượng dù to còn phải phục
Lôi thôi, ông tước hết đồ chơi .
                           
Nhưng anh TVB vẫn run lên cầm cập:

            Sợ chứ !


Sợ lắm ông ơi! số hãi voi
Ngồi xa để ngó nó vung vòi
To như trâu mộng sừng còn gẫy
Dữ giống cọp khoang ruột vẫn lòi
Ngà sắc song đao đâm bụng thủng
Chân to tứ trụ đạp tung tơi
Hiền thê của tớ kinh hơn thế
Vớ vẩn rồi đời nát kiếp chơi

                                       
Anh Sơn Khê cũng bắt chước anh Nhân Sâm ra oai, nhưng chỉ dám trong giấc mơ :

Chỉ có mơ


Phải rồi cứ quát thẳng tai voi
Hùng hổ như ta há sợ vòi ?
Lạng quạng đè đầu cho khỏi ngóc
Lôi thôi cưỡi cổ để đừng lòi
Cung tay đấm thẳng xông lên tấp
Xoạc cẳng đạp ngay xục đến tơi
Mộng mị trong đêm ôm ước muốn
Tỉnh cơn lại tiếc mỉm cười chơi


Anh Nhân Sâm vẫn cương quyết làm thật, phen này anh nhất định chém rơi vòi:

Chẳng mơ


Chẳng mộng, chẳng mơ, chẳng ngán voi
Phen này ta quyết chém rơi vòi
Ðè lên, trói chặt không cho giẫy
Lôi xuống, bó tròn, chẳng để lòi
Vung kiếm khoe đường Long Vẩy Bạc
Múa quyền, trổ ngón Hổ Da Tơi
Chỉ cần một nhát lìa ba đoạn
Nhặt lấy, đem hầm thuốc, nhậu chơi

Anh Sơn Khê vội lên tiếng can ngăn:

Hãy khoan!


Chết chửa ai kia dám giết voi
Hươi gươm loang loáng đứt lìa vòi
Còn đâu vắt vẻo người vui thấy
Hết cả ngo ngoe kẻ thích lòi
Thế giới im lìm, tình chán ngắt
Thời gian hờ hững, cảnh buồn tơi
Xin lòng độ lượng khoan tay chém
Cứ để vòi kia ngúng nguẩy chơi


Anh Nhân Sâm nể lời bạn tạm tha cho voi :

Tạm tha


Nể bạn dừng tay hoãn giết voi
Khôn hồn mau hãy tự co vòi
Gươm này không nể phường đầu rối
Kiếm nọ chẳng tha kẻ móng lòi
Lớn xác, tai dầy nhưng bụng rỗng
To thân, miệng rộng lại da tơi
Ừ thôi, ta tạm tha cho đấy
Nhớ nhé, coi chừng mất chỗ chơi

Chợt anh Sơn Khê chuyển đề sang sờ voi:

Sờ voi
Chuyện rằng lắm kẻ thích sờ voi
Khổ cái là không nắm cái vòi
Chổi lúa quân sư làm mũi điếc
Quạt mo cố vấn khiến tai lòi
Cưỡi lưng dựa thế con trâu ngốc!
Luồn bụng ôm chân cái cột tơi
Voi hỡi ! mong mi đừng tủi phận
Thế gian trăn quấn chuyện vui chơi !

Và sau đó về đề tài vẽ voi:

Vẽ voi
Thừa giấy nên ta lại vẽ voi
Xong ngay trước hết với thân vòi
Vờn cong hai nét cho mình ưỡn
Vẻ thẳng tám đường để cẳng lòi
Vạch miệng cong lên đôi kiếm cứng
Khoanh đuôi cụp xuống cọng lông tơi
Tô thêm vài nét lên đôi mắt
Hình dáng xem ra rất chịu chơi
                               
Sơn Khê

Anh Nhân Sâm gật gù khen bạn và xin bức tranh voi đem về đóng khung:

Khen họa sĩ đại tài


Kìa xem ai khéo vẽ chàng voi
Hai mắt, hai tai với một vòi
Mình ưỡn, lưng bồ đuôi phẩy phẩy
Ngà cong chân thép móng lòi lòi
Nhìn ngang trông nó, oai nghi quá
Ngó lại thấy ta, dạ nát tơi
Hoạ sĩ đại tài vung mấy nét
Xin về nhất định đóng khung chơi

Anh Sơn Khê thấy thế đổi nghề mộc:

Ðóng khung


Thử ra nghề mộc đóng khung voi
Khổi nỗi bày sao rõ cả vòi!
Kẽo lại người lầm con hải tượng
E rằng kẻ lộn chú heo lòi
Bào ngàm ráp khít, lay không lỏng
Ðục mộng tra vừa, lắc chẳng tơi
Ðóng chặt vài đinh, cho chắc cú
Trét keo gắn dính giữ lâu chơi .


Anh Nhân Sâm khen anh Sơn Khê đa tài:

Ða tài


A! nay anh lại đóng khung voi
Gọn ghẽ, thân, chân, lẫn cả vòi
Nhát búa, đường đinh, ôi ! sắc sảo
Màu sơn, nét vẽ, tuyệt ! không lòi
Hiền huynh chỉ ướm đà ngay chóc
Tiểu đệ tuy gò vẫn thấy tơi
Nhất quyết phen này ta phải học
Vừa văn, vừa võ, bớt rong chơi

Tiện thể, anh Nhân Sâm cũng bày cách trói voi cho chị Ngọc Anh:

Cách trói chân voi
Ngồi đây anh dạy trói chân voi
Giữ chặt không cho nó cuốn vòi
Thắt nút, luồn qua đừng để vuột
Căng dây, rút mạnh chẳng cho lòi
Xoa xoa, tay phủi vui khoan khoái
Ngắm nghía, miệng cười sướng mê tơi
Cứ bảo trói voi là chuyện khó
Xem ra thật dễ chỉ như chơi

    Anh Sơn Khê nói chỉ mỗi con voi mà chúng ta vất vả, vật vã với nó quá, hết trói lại cưỡi, hết cưỡi lại vẽ, rồi đóng khung mà bây giờ anh lại muốn trói nữa! Thật là rõ khổ! . Anh nói, chính danh thủ phạm chính là tại cái vòi :

Cái vòi


Thật là rõ chán với con voi
Rắc rối là đây với cái vòi
Lủng lẳng trên đầu làm mắt ngứa
Ðong đưa dưới bụng khiến tai lòi
Bờ rau rậm rạp bằm cho nát
Bụi mía lưa thưa dập đến tơi
Xẻo quách cho xong là hết khổ
Bởi vì nó chỉ biết ăn chơi .

Và anh muốn thắt nó để chơi :

Thắt vòi


Thế thì ta lại vật con voi
Lấy thúng úp lên để thắt vòi
Tránh thịt sùng lên đâm mắt lõ
Phòng gân nổi dậy chọc gan lòi
Thừa hơi hút nước sông hồ cạn
Dư sức đùn non đá sỏi tơi
Lồng chỉ thòng vòi cho khỏi lắc
Buộc vào cột cái để vần chơi

Nhưng anh Nhân Sâm vẫn nhất định đổ tội cho voi:

Tại voi


Chẳng phải tại vòi ấy tại voi
Có ai mũi lại hoá thành vòi
Gốc  to, đầu bé cùng tai cụp
Mắt hí, chân lùn với móng lòi
Ðể khổ cho ai tìm cách trói
Mang sầu đến kẻ đóng khung tơi
Thôi thì ta cất mày vào xó
Lúc rảnh đem ra ngắm chút chơi

         Lúc này chị Ngọc Anh mới lên tiếng nói là chẳng phải tại vòi hay tại voi mà chính là tại anh chàng hậu đậu:

Tại chàng


Người nói tại vòi , kẻ bảo voi
Bởi ai không khéo, tội voi, vòi
Túm chân, bó chặt, tròn vừa khít
Cưa gỗ, làm khung, gọn hết lòi
Pha mực, tô màu khoe nét đẹp
Thêm hoa, vẽ lá, giấu nơi tơi
Khuyên chàng quân tử gây nên nỗi
Chăm chỉ chuyên cần bớt ăn chơi

Và sau cùng,  Nhân Sâm  thốt nên : voi chịu hết nổi xin làm dê:

Xin được làm dê


Kiếp sau thôi tớ chẳng làm voi
Xin được làm dê dẫu cụt vòi
Mất cả tai to cùng mắt hí
Không còn ngà ló với đuôi lòi
Be he thong thả tìm vui thú
Há há tà tà kiếm lá tơi
Sướng quá cuộc đời dê sướng quá
Suốt ngày ăn, ngủ, úm, rồi chơi .

Chị Giáng Hương không đồng ý với anh Nhân Sâm, chị cho là voi sướng hơn dê:

Voi sướng hơn dê


Làm dê chẳng có sướng hơn voi
Kẹt nhất là không được phép vòi
Một nắng mài sừng kiêng ngủ nướng
Hai sương dũa móng tránh ăn lòi
Âm dương hỗn loạn vì ngà pín
Nhật nguyệt thăng trầm bởi ngọc tơi
Bảnh mắt tinh sương ra đứng cổng
Chuyên làm tôi mọi kẻ cười chơi


                                 Khi tác giả viết đến đây thì cuộc xướng hoạ thơ voi vẫn còn tiếp tục, nhưng buộc phải kết thúc ở đây để còn gởi bài đăng báo . Sau cùng, tác giả xin ghi lại bài thơ rất độc đáo của anh Sơn Khê cho quý độc giả thưởng thức:

Vung vít vờ về việc vẽ voi
Vào vây vớ vẩn vụ vờn voi
Lơ là lắc lẻo làm lừa ló
Lì lợm lê la lại lợn lòi
Tình tụ tưng tưng toan tính tả
Tiết tan toang toác tại tình tơi
Chụm chia chua chát chan chằng chịt
Chung chọc chính chuyên chẳng chịu chơi .

                                                                  DUYÊN HỒNG
                                                 

Tác giả BBT sưu tầm