Đến với thơ yêu thích : bài “ Được ô “
Thơ: Nguyễn Ngọc Thụ
Lời bình : Chính Bình
Đang hè bạn cũ đến cho ô
Mang lại niềm vui thật bất ngờ
Mát mặt đôi khi chiều nắng đổ
Khô đầu lắm lúc sớm mưa sa
Đừng nhờ gậy chống mà đi vội
Chớ cậy dù che lại bước bừa
Thanh thản tuổi già vui cuộc sống
Mỉm cười nhớ chuyện cũ xa xưa
Trên chiếu thơ đường UNESCO ngày nay đang nở rộ hương sắc. Chúng ta ngày càng được đọc nhiều áng thơ hay lắng đọng tình người, tình nước non. Có những bài thơ mới đọc lên nghe thật thú vị bởi sự phong phú mỹ từ, bởi nhạc điệu mượt mà. Viết được những vần thơ như vậy quả là công phu. Nhưng rồi đọc lại tự nhiên cảm thấy cứ nhạt dần ít lắng đọng. Hình như trong thơ còn thiêu thiếu cái gì đó gần gũi với đời thường. Phải chăng hồn cốt của bài thơ tính nhân văn chưa cao. Ngược lại có những bài thơ thoáng đọc lên chưa thấy ngay được nét tinh tuý của nó. Song đọc lại đọc lại nhiều lần ta lại thấy hấp dẫn và sẽ nhận ra ta đã bỏ qua bài thơ hay. Tôi chợt nhớ tới nhà thơ Bùi Minh Quốc từng viết:“ Có lẽ nào trên đường đời tấp nập /Ta vô tình đi lướt qua nhau/ Bước lơ đãng vô hình đang để mất/ Một tâm hồn ta đã đợi từ lâu ”. Bạn gặp trên đường, bạn gặp trên trang viết đều đáng quý đáng trân trọng. Vô tình bỏ qua bài thơ hay khác gì ta đã bỏ qua những tâm hồn vốn tìm kiếm từ lâu mà chưa có duyên gặp gỡ.
Bài thơ Được ô tôi nghĩ là như thế. Đọc lên ta thấy ngân nga tình người, sâu xa nghĩa bạn, rung lên hồi chuông nhắc nhở ai đó chớ quên bản sắc dân tộc
“ Đang hè bạn cũ đến cho ô
Mang lại niềm vui thật bất ngờ ”
Câu thơ nghe rất bình thường, lời thơ mộc mạc chân chất không ẩn dụ hình ảnh. Ấy vậy mà ngẫm nghĩ ra thật là sâu sắc. Giữa thời buổi người ta đua nhau tặng quà mà là những gói quà chất lượng cao. Việc tặng ô lại mang đến niềm vui bất ngờ quả là đáng suy ngẫm luận bàn :
Trước hết ta nhận thấy người tặng ô cho bạn có phong cách sống hết sức giản dị đời thường. Cho cái bạn cần chứ không cho thứ bạn chưa cần. Tục ngữ có câu “ một miếng khi đói bằng cả một gói khi no” .Biết bạn mới mất ô lại đang vào mùa hè nắng lắm mưa nhiều. Lo cho bạn tuổi già dễ đau yếu khi thời tiết thất thường. Thật là một hành động ân cần chu đáo đầy trách nhiệm với tri kỉ. Đọc đến đây tôi chợt liên tưởng đến bài thơ mất ô của cụ Tú thành Nam : “ Hỏi ô ô mất bao giờ / Hỏi em em cứ ẫm ờ chẳng thưa/ Chỉ e rày nắng mai mưa / Lấy gì đi sớm về trưa với tình”.Tình ở đây khác hẳn với chữ tình ở bài được ô. Thói đời đen bạc mà cụ Tú đã phải kêu lên như thế
Còn người được tặng ô thì sao, rất cảm động trước tấm lòng của bạn. Không phải vật phẩm cao xa, một chiếc ô, một niềm vui bất ngờ. Từ nay chẳng sợ nắng đổ, chẳng ngại mưa sa có thể đến thăm bạn bất cứ lúc nào . Tình bạn cũng được nhân lên gấp bội.
“ Đừng nhờ gậy chống mà đi vội
Chớ cậy dù che lại bước bừa”
Bài thơ đến đây được đẩy lên một cấp độ mới cao hơn nhân văn hơn. Không còn quan hệ đơn thuần của hai người bạn, mà ẩn chứa vấn đề chung mang tính xã hội. Người được ô sau caí phút mừng vui bất ngờ, ông ngẫm thế thái nhân tình tự nói với lòng mình. Đâu chỉ là bước vội đi bừa, đây chính là thông điệp gửi tới những ai quen sống dựa ô dù. Quên đi bản sắc dân tộc, nét văn hóa bình dị của con người Việt Nam. Ô dù dùng qua mưa nắng phải sờn đi phải thủng đi. Cuộc sống chỉ quen dựa vào ô dù che chở của bề trên đâu trường tồn vĩnh cửu. Chớ cậy ô to mà lộng hành mà quậy phá. Đi đêm lắm có ngày gặp ma.
Bài thơ “Được ô” mang đậm tình người, tính nhân văn sâu sắc cho ta cái nhìn nhân sinh quan sâu rộng. Bên cạnh những tấm lòng nhân hậu giành cho người nghèo, người bất hạnh do chiến tranh, do thiên tai địch hoạ. Hiện đang tồn tại không ít phần tử lợi dụng truyền thống tặng quà biến nó thành chuyện mua bán trao đổi rửa tiền. Họ đang đánh mất bản sắc văn hoá giản dị đầy tình người vốn có từ xa xưa.
Cảm ơn tác giả Nguyễn Ngọc Thụ, người thầy giáo, mùa xuân này đã sang tuồi 83 . Tuy rời bục giảng nhiều năm nhưng ông vẫn thanh thản cuộc sống giản dị để mỉm cười nhớ lại chuyện xa xưa.