Trong phong trào thơ ca quần chúng hiện nay ở nước ta đang bùng lên rất nhiều CLB. đó là điều đáng mừng. nhưng bên cạnh những điều đáng mừng ấy lại lấp ló một số vấn đề nhạy cảm rất dễ gây phương hại đến lợi ích chung của phong trào. CLB thơ đường trung tâm văn hoá Hà nội đã cảm nhận thấy điều đó. ban biên tập “thoduongdatviet.com” xin trân trọng giới thiệu bài viết của nhà thơ Nguyễn Văn Thụ để bạn đọc rộng đường bàn thảo. bài viết này đã được trình bày trong hội nghị toàn thểCLB  vào ngày 16-11-2009

Thời gian vừa qua, ở chỗ này, chỗ kia trong phong trào văn hoá quần chúng có một số vấn đề nảy sinh đã làm cho nhận thức về cuộc “chơi thơ đường” ít nhiều bị sai lệch, dẫn đến sự phân vân khi quyết định gia nhập CLB của một số bạn thơ. chính vì lẽ ấy, chúng tôi xin được thưa chuyện về những vấn đề đó.

Vấn đề 1:

Đứng trước sự kiện lưỡng hà hợp nhất,CLB của chúng ta sẽ ra sao. điều “ra sao” này chúng ta đã rõ. chúng ta đã đổi tên chiếu thơ đường Hà Tây sang CLB thơ Đường TTVH Hà Nội. Ông giám đốc Trung tâm đã từng ký giấy giới thiệu cử chủ nhiệmCLB đi giải quyết công việc. hội trường họp vẫn ưu ái giành cho chúng ta những buổi sinh hoạt đầm ấm. Điều đặt ra là, bây giờ chúng ta phải hoạt động như thế nào để phát huy đầy đủ năng lực hấp dẫn.

Vấn đề 2:

Trước đây vài tháng, người ta lấy một số vướng mắc giữa một vài thành viên BCH CLB Unesco thơ Đường Việt Nam, để nói rằng: phong trào thơ đường đang rạn nứt.

Thật là sai lầm !

Sự việc ấy đã được giải quyết nhanh gọn. Ban chấp hành đang điều hành công việc một cách sinh động. chúng ta nên nhìn nhận vấn đề này thật khoa học.Ở đời, muôn vật đều tuân theo quy luật bất biến: ổn định ® mất ổn định ® ổn định. mất ổn định để rồi ổn định được lâu dài hơn. ổn định và mất ổn định là 2 mặt mâu thuẫn trong cùng một thể thống nhất.

Vấn đề 3:

Trước phong trào bùng nổ nhiều CLB thơ đa thể loại, chúng ta đang bị một số tác động.

- Rằng, thơ Đường là của Trung Quốc, chúng ta chơi thơ Đường là lai căng; nhà xuất bản Hội nhà văn từ chối biên tập đối với thơ Đường; báo chí không đăng thơ Đường ... đây rõ ràng là một dư luận không thiện chí.

Thơ Đường luật rõ ràng là phát sinh ở Trung Quốc, nhưng nó đã Việt hoá từ trên 1.000 năm nay và đã thành tài sản văn hoá của Việt Nam. Nhà xuất bản Hội nhà văn chưa hề từ chối thơ viết theo thể luật Đường. Số đầu sách về thơ Đường do Nhà xuất bản này ấn hành có thể tính tới vài trăm trong nhưng năm gần đây. Báo chí vẫn đăng những bài thơ Đường, tuy số lượng có ít (ít  là do nhiều lý do tế nhị khác, không có liên quan gì đến chuyện thể loại thơ).

- Rằng,

a. Đi sinh hoạt ở CLB thơ tự do vui hơn

b. Số hội viênCLB  thơ tự do đông hơn

c. Thơ viết theo thể tự do hay hơn.

Ýkiến (a) có lẽ đúng. thơ đường chỉ có thể trình bày chứ khó  trình diễn. trình bày là bình, ngâm, đọc trước một số ít cử toạ trong một phòng hẹp ấm cúng. trình diễn là ngâm, đọc, hát, hò trước một hội trường lớn, một quảng trường lớn. Đó là đặc thù. uống trà mạn phải uống bằng chén nhỏ, với dăm ba trà khách tâm tình, thân thiết. uống nước chanh, nước bia có thể náo nhiệt đông vui.

Ýkiến (b) cũng có lẽ đúng. đúng về hiện tượng chứ không đúng về bản chất. cùng một tác giả, cùng một đề tài viết một bài thơ gọi là hay theo thể tự do đã khó, nhưng nếu viết theo thể luật Đường thì phải dụng công hơn thì may ra mới có một bài thơ nghe được. Chuyện đông hội viên, hay ít hội viên là ở chỗ này.

Ýkiến (c) hoàn toàn không đúng. thơ hay không phải là do tại thể thơ. thơ hay, cổ kim đều quy tại cái tài thơ của tác giả.

- Rằng,

a. Tại sao cứ cần phải có đối trong thơ Đường: gò bó, cổ lệ quá

b. Tại sao cứ tự cho thơ Đường luật là bác học. cứ “cao sang hoá” sự việc, ai dám đến gần.

Ýkiến (a) không thấu tình đạt lý. mỗi món ăn có một cách nấu, một cách ăn. đối ngẫu chính là phép tu từ vốn có, rất đặc thù của thơ Đường luật. thơ tượng trưng ngày nay rõ ràng có tố chất của phép công đối mà thơ Đường thường vận dụng. ví dụ:

trời sinh ông Tú Cát, (đối với)

đất nứt con bọ hung

          thế là con bọ hung đã là tượng trưng cho ông Tú Cát.

bát phẩm văn giai hàm cụ lớn (đối với)

trăm năm danh giá của bà to.

thế là cái hàm cụ lớn đã được tượng trưng bằng cái của bà to.

vả lại đối ngẫu thường là cách nói cửa miệng của dân gian. một khi chúng ta

thuộc được nhiều tục ngữ, thành ngữ thì chúng ta thật dễ dàng để có những bài

thơ Đường không bị gò bó khi viết những câu thực luận.

Về ý kiến (b), chúng ta, hội viên CLB thơ Đường chưa từng nói thơ đường là thơ bác học. ý kiến này là của các vị học giả định nghĩa về dòng văn chương dùng nhiều điển cố, dùng nhiều từ Hán Việt. Thời hiện đại, chúng ta hiểu, đã là thơ mà ra thơ, thì thơ viết theo thể loại nào cũng có tính trí tuệ, có tính bác học. cho nên ta không tự xa lạ ta và đừng để ai xa lạ ta.

Tôi viết bài này nhằm đề đạt một ý kiến chung: trong phong trào thơ ca quần chúng, các hội viên của các CLB thơ nên hiểu nhau hơn, yêu quý nhau hơn, phải biết thừa nhận nhau, đừng kỳ thị nhau. phải biết thể thơ nào cũng hay và thể thơ nào cũng tinh tế. và chỉ nên cư xử với nhau như vậy thì chúng ta mới có tình thơ đầm ấm trong nội bộ và có tình thơ chan hoà với bạn thơ trong cả nước. tình bạn đẹp đẽ có được chính là cái “lãi” duy nhất trong cuộc chơi này./.